De huzarenstukjes van Thomas Erdbrink in Rusland

In dit artikel:

Nico schrijft aflevering 97 van zijn oorlogserie over de vraag: hoe leef je wanneer anderen bepalen hoe je moet leven? Journalist Thomas Erdbrink zocht dat antwoord in Rusland en Oekraïne en maakte samen met Roel van Broekhoven een jaar vrij filmpje in Rusland, nadat de autoriteiten daarvoor toestemming gaven. Recent lichtte Erdbrink zijn werkwijze toe in de media, onder meer in RTL Tonight: hij bekijkt de oorlog ook door een Europese bril maar probeert tegelijk "in het hoofd van de vijand" te kruipen om te begrijpen waarom veel Russen Poetin steunen én sterk naar vrede verlangen. Patriottisme en de herinnering aan de 27 miljoen Sovjetdoden uit de Tweede Wereldoorlog blijken diep door te werken.

De eerste aflevering speelt vooral in Moskou en toont uiteenlopende beelden: schuchtere straatinterviews, een generaal die provocerend over een nucleaire aanval sprak, een zelfbenoemde ‘patriottist’, een Oekraïner die door zijn familie als verrader wordt gezien nadat hij naar Rusland overstapte, een meidenband die krijgsliederen zingt en een masseuse die spreekt over de economische gevolgen voor haar zaak. De heimwee naar het oude Russische rijk en de kracht van de staatspropaganda komen duidelijk naar voren.

De schrijver prijst dit type langdurige, indringende journalistiek als zeldzaam en nodig, als tegenwicht tegen wat hij ziet als voorspelbare, politiek-beïnvloede agendajournalistiek. Hij uit ook kritiek op omroepen zoals de VPRO die volgens hem talentvolle, originele makers steeds minder zendtijd geven, terwijl commerciële zenders als RTL die leegte lijken op te vullen — iets wat hij plaatst als mogelijk teken van een veranderende tijdgeest.