Onderzoekers linken mysterieuze gps-storingen boven Europa aan Russische satelliet
In dit artikel:
Sinds 2019 ervaren grote delen van Europa herhaaldelijk korte verstoringen van gps-signalen, zo blijkt uit onafhankelijk onderzoek van de Universiteit van Texas en gps-experts van het Spaanse bedrijf GMV. De storingen beslaan een breed gebied van IJsland tot Italië; de teams analyseerden 75 incidenten die voor het eerst werden waargenomen in oktober 2019 (kort na de lancering van de eerste operationele Russische EKS-satelliet) en waarvan de laatste in midden februari van dit jaar dateert.
In minstens drie gevallen kon de verstoring worden gekoppeld aan de Russische satelliet Cosmos 2546, maar alle waargenomen storingen droegen hetzelfde soort, goed gestructureerde signaal. Dat wijst volgens experts op een gemeenschappelijke — en mogelijk ruimtegebaseerde — bron. Onderzoekers sluiten niet uit dat ook andere satellieten uit het Russische EKS-netwerk vergelijkbare signalen kunnen uitzenden, maar daarvoor ontbreekt genoeg gedetailleerde data.
De onderbrekingen duren telkens enkele seconden tot maximaal tien seconden en leidden tot weinig directe problemen omdat moderne navigatiesystemen doorgaans terugvallen op de laatst bekende positie of een reservesignaal. Toch maken de wetenschappers zich zorgen: het gestructureerde karakter van het signaal verschilt van willekeurige ruis en suggereert doelgerichtheid, wat een risico vormt gezien de grote maatschappelijke afhankelijkheid van gps voor navigatie, luchtvaart, scheepvaart, telecommunicatie en andere vitale diensten.
Technisch gezien is verstoring via 'jamming' relatief eenvoudig — een krachtige zender op dezelfde frequentie kan het gps-signaal tijdelijk onderdrukken — maar het motief achter deze specifieke incidenten blijft onduidelijk. Onderzoekers speculeren dat het mogelijk om tests van wapentechnologie gaat, doch benadrukken dat betrokkenheid van Rusland niet automatisch op opzet duidt. Het is bovendien opvallend dat een satelliet die bedoeld is om kernraketten op te sporen, zoals sommige EKS-satellieten, zou worden ingezet voor elektronische verstoring.
De bevindingen werden door een bron binnen de Amerikaanse luchtmacht bevestigd en de Europese Unie onderzoekt de zaak; resultaten van dat onderzoek zijn nog niet openbaar. Rusland heeft tot dusver geen reactie gegeven.