Ruslanddeskundige Hans van Koningsbrugge: Rusland ziet z'n macht in de wereld gestaag afbrokkelen

In dit artikel:

Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische geschiedenis en politiek aan de RUG en elke zaterdag commentator over de oorlog in Oekraïne (aflevering 249), signaleert dat de invloed van Rusland de afgelopen week zichtbaar afneemt. Centralt staan drie regio’s waar dat verlies zich manifesteert.

In Armenië – traditioneel onder de Russische veiligheidsparaplu – vroeg de regering om steun in de confrontatie met Azerbeidzjan over Nagorno-Karabach, maar Moskou kwam niet te hulp. Het verlies van de enclave en de daaropvolgende teleurstelling in het land hebben geleid tot een koers richting EU en NAVO. Bij de verkiezingen van afgelopen weekend kreeg de pro-Europese partij van premier Nikol Pashinyan ongeveer 52 procent van de stemmen; de pro-Russische lijst bleef steken op rond de 22 procent. Pogingen van Rusland om invloed uit te oefenen, onder meer via trollen en het mobiliseren van stemmen, sloegen niet aan.

Turkije voerde de afgelopen jaren een koorddans tussen NAVO en Rusland, maar ook daar verschuift het zwaartepunt westwaarts. Aankopen als de Russische S-400 blijken minder effectief tegen Iraanse drones, de geplande kerncentrale in Akkuyu met Russische betrokkenheid stagneert, en Turkije toont meer openheid richting NAVO — met in juli een belangrijke NAVO-top in Ankara waar steun aan Oekraïne centraal staat. Daarnaast weegt mee dat de Krim-Tataren beter af lijken onder Oekraïense dan Russische heerschappij, wat Turkije sympathiek stemt tegenover Oekraïne.

Tegelijk investeert China zwaar in een zuidelijke vervoerscorridor (ongeveer 52 miljard dollar) via Kazachstan en Georgië naar Europa, wat de afhankelijkheid van Russische pijpleidingen vermindert en Peking meer invloed geeft in Russlands achtertuin. Van Koningsbrugge ziet hierin een patroon: Rusland verliest aan macht en invloed aan meerdere kanten.