Vladimir Poetin is (op korte termijn) de échte winnaar van de oorlog tegen Iran
In dit artikel:
Rusland blijkt voorlopig de grootste profiteur van de Amerikaanse-Israëlische campagne tegen Iran. Volgens de krant levert die oorlog Moskou vooral economische en strategische voordelen op: hogere olie-inkomsten, toegevoegde vraag naar Russische energie en politieke ruimte om zijn oorlog in Oekraïne vol te houden — ondanks dat het land tegelijkertijd een bondgenoot (in het artikel: de overleden Iraanse Opperste Leider Ali Khamenei) zou verliezen.
Economisch gezien is de stijging van de olieprijs de meest tastbare winst. Door de blokkade van de Straat van Hormuz en productieonderbrekingen in enkele Golfstaten klommen de olieprijzen de afgelopen tien dagen fors, met een nog sterkere stijging van de prijs voor Russische Oeral-olie dan voor Brent. Dat betekent niet alleen hogere opbrengsten per vat, maar ook een toegenomen vraag naar Russische olie — zelfs verkopen aan landen als India tegen prijzen boven Brent werden gemeld. Meer inkomsten voor de Russische schatkist vergroten daarmee Moskou’s vermogen om de oorlog in Oekraïne te blijven financieren, precies op het moment dat de grondstoffengebaseerde economie door sancties en oorlogsinspanningen onder druk staat (de bijdrage van olie en gas aan de federale begroting daalde van 45% in 2021 naar circa 20% in 2025).
Politiek-diplomatiek spelen mogelijke versoepelingen van Amerikaanse sancties een rol. Amerikaanse officials en president Trump suggereerden recent dat bepaalde maatregelen tijdelijk kunnen worden versoepeld om de oliemarkten te kalmeren zolang de Straat van Hormuz niet vrij is; Reuters meldde dat Washington dit overweegt. Zulke uitzonderingen (bijvoorbeeld tijdelijke vrijstellingen voor India) maken het voor Rusland makkelijker om exportinkomsten te behouden of zelfs te verhogen. Europa en de Commissie waarschuwen juist voor het strikt handhaven van het door de G7 ingestelde prijsplafond (60 dollar per vat), omdat versoepeling de capaciteit van Rusland om oorlog te financieren zou versterken.
De oorlog in het Midden-Oosten raakt ook de militaire dynamiek in Oekraïne. De Verenigde Staten halen luchtafweermiddelen — in het bijzonder Patriot-systemen — uit hun voorraden om Iraanse raketten en drones tegen te houden, waardoor Oekraïne nog minder van die systemen kan verwachten. Oekraïense en Europese leiders maken zich zorgen: in enkele dagen in het Midden-Oosten werden volgens Zelensky meer Patriot-raketten ingezet dan Oekraïne in meer dan vier jaar ontving. Productiecapaciteit is beperkt, en Europese commissarissen roepen op tot een snelle opschaling van raketproductie. Tegelijk hoopt Oekraïne wapentechnologieën (zoals interceptiedrones die Shahed-drones neerhalen) in te zetten als ruilmiddel voor meer Patriot-munitie, maar of dat lukt is onzeker.
Een bijkomend effect is de verschuiving van aandacht en politieke prioriteiten. Als de VS en bondgenoten hun focus naar Iran verleggen, neemt internationale aandacht voor Oekraïne af. Dat biedt Poetin ruimte om militaire acties “buiten de schijnwerpers” te verrichten of strategisch voordeel te halen aan de onderhandelingstafel. Gesprekken die gepland stonden zijn volgens Zelensky uitgesteld op verzoek van de VS vanwege de aflopende prioriteit voor Oekraïne. Verder ondermijnt de Amerikaanse-Israëlische actie tegen Iran volgens Europese leiders de morele eenduidigheid van de westerse positie over soevereiniteit en internationaal recht — iets wat Rusland politiek kan aangrijpen.
Toch zijn er ook risico’s voor Moskou. Als de campagne van de VS en Israël op regimeverandering mikt en Iran militair verzwakt, verliest Rusland mogelijk een strategische partner in het Midden-Oosten, met gevolgen voor zijn invloed in de regio. Daarnaast dreigen leveringen van Iraanse drones en raketten aan Rusland stil te vallen — al zijn veel van die systemen inmiddels deels in Russische productie overgenomen. Sommige analisten kwalificeren de relatie met Iran als opportunistisch en denken dat Routers meer te winnen heeft van verdeeldheid binnen het trans-Atlantische kamp dan te verliezen als Iran wegvalt als bondgenoot. Er circuleert bovendien speculatie over mogelijke afspraken tussen Trump en Poetin, waarbij geopolitieke concessies in ruil voor voordelen niet worden uitgesloten.
Kortom: op korte termijn profiteert Rusland financieel en strategisch van de escalatie rond Iran — maar die winst gaat gepaard met onzekerheden over lange termijnbondgenootschappen, wapenleveranties en de mogelijke economische en politieke kosten als het conflict zich uitbreidt of als westerse maatregelen alsnog worden verscherpt.